vrijdag 15 februari 2019

De bright side van de midlife

Zo rond het veertigste levensjaar gaat er in het leven van veel mensen wat veranderen. En ook als er geen  zichtbare dingen in jouw leven veranderen, dan verandert er wel wat in je hoofd. Vragen als ‘is dit het nou?’, ‘wil ik zo wel verder met m’n leven?’, ‘wat heb ik er eigenlijk van gemaakt?’, … zijn niet raar. Ze zijn zelfs mild geformuleerd ;)
Onlangs sprak ik een man van boven de 50 die zei: ‘Mannen van veertig gaan lopen klooien, dus ik ging scheiden, verkocht m’n zaak en ging verhuizen van het platteland naar de stad.’ Zoiets dus. Best rigoureus.

Omdat ik zelf ook in de levensfase van tussen de 40 en 50 zit en ik ook veel mensen spreek die in dezelfde fase zitten, houdt het me bezig. Want wát is er nou eigenlijk aan de hand? Wát maakt dat mensen onrustig worden, uitgekeken raken en het liefst héél iets anders gaan doen met hun leven? Wát maakt dat de meeste emigraties plaatsvinden boven het veertigste levensjaar? Evenals scheidingen, het roer omgooien wat werk betreft, uiterlijke verjongingen, motors of speedboten die plots worden aangeschaft, en ga zo maar door.


Verlate pubertijd
Je zou het heel ordinair kunnen verklaren: mensen komen in een verlate pubertijd, hormonen gaan veranderen, het lege-nest-syndroom dient zich aan, meestal zit men financieel wat ruimer bij kas dus kan er ook van genoten worden (de speedboot of de motor dus).
Wat zijn die inwendige stemmetjes dan die je zo onrustig kunnen maken? Wie vertegenwoordigen ze en hoe serieus moeten we die nemen?

Je ziel
Dan nu de bright side van het 40+ verhaal: zo gek is het niet dat er inwendige stemmetjes gaan meepraten!

Laten we eens gaan luisteren naar wat de wijsheid al eeuwenlang probeert duidelijk te maken. Ieder mens wordt geboren met een ziel. Die ziel is jouw ware ‘ik’. Jouw ziel bepaalt ten diepste wie jij bent, hoe uniek jij bent, waar jouw gaven en talenten liggen en wat jouw zielsmissie in dit leven is.

Je Schepper heeft jou je unieke ziel gegeven met daarbij de opdracht: ‘leef!’

Tot we een jaar of zes zijn snappen we dat volkomen, leven we voluit vanuit onze ziel. We kunnen niet anders, want de ratio speelt nog geen rol. We zijn enthousiast, vol in het leven, superdruk of lekker creatief, precies zoals jij van nature bent. Helemaal puur, onbevangen, gepassioneerd, leergierig én kwetsbaar.

Maar op een gegeven moment begint het tot je door te dringen dat er bepaald gedrag van je verwacht wordt. Je opvoeding, je sociale omgeving, maar zeker ook de schoolomgeving zijn de plaatsen waar je gevormd wordt. Daar gebeurt het, daar leer je aan en daar leer je af. Vooral dat laatste is een dagelijks terugkerend iets, zeker als je opgroeit in een omgeving waar uitgegaan wordt van ‘de zondigheid van de mens’. Dan valt er een hoop af te leren. Het gevolg van dit alles is dat je aangepast gedrag gaat vertonen.

Je ego
Dat is de ene kant van de medaille. De andere kant is dat je vaardigheden gaat aanleren om je plek in de maatschappij in te nemen. Je persoonlijkheid wordt gevormd. En nadat je een beroepskeuze gemaakt hebt, vorm je jezelf naar dat beroep toe. Daarnaast word je niet in het minst ook gevormd door je sociale omgeving, je religieuze omgeving en je vrienden. Je tienerjaren zijn jaren waarin je haarscherp gaat aanvoelen hoe je je moet gaan gedragen wil je wat bereiken in de maatschappij en wil je ‘geliefd’ worden. Daarbij zoekt iedereen ten diepste verbinding, relaties met familie en vrienden, maar ook met de liefde van je leven.

Dit alles noemen we ‘het vormen van ons ego of de persoonlijkheid’. Dus om je pure, authentieke ziel heen, vormt zich jouw persoonlijkheid. In je kindertijd stuurt de ziel jouw persoonlijkheid nog. Je mag nog spelen, je mag je ontwikkelen naar wat bij jou past, je mag jezelf nog grotendeels zijn. Maar in een paar jaar tijd kan dit enorm snel veranderen. Dan groeit je ego-jas zo snel om jou heen, dat het soms lastig wordt om het stemmetje van je ziel nog te horen.

In het meest extreme geval, en helaas komt dat heel erg vaak voor!, verdwijnt dat ziel-stemmetje helemaal naar de achtergrond. We horen het niet meer, we kunnen het ook niet meer horen. Want ons ego heeft een grote mond, maakt veel herrie en kan ook grote dingen bereiken in dit leven.

In het meest gunstige geval leer je al jong keuzes maken die écht bij jou passen. Misschien herken je die schooljuf in die basisschoolleerling. En als ze later echt voor de klas staat, is ze helemaal in haar element!


Je ziel houdt je bij jezelf. Houdt je eenvoudig, houdt je tevreden en geeft een hele natuurlijke energie, je flow. Je ego daarentegen heeft de buitenwereld nodig om iemand te zijn. Je hebt altijd bevestiging van derden nodig, moet presteren, zoekt het geluk in materiële dingen en je voelt je vanuit je ego-denken ook pas echt gelukkig als je weer wat bereikt hebt op de maatschappelijke of op de materiële ladder. Dat geeft een korte vreugde, maar dat verlangt altijd meer. En meer. En meer.

Mensen die weten wie ze ten diepste zijn, die leven vanuit hun ziel, die innerlijke rust hebben in zichzelf, hoeven geen applaus van de buitenwereld. Die hoeven niet te showen hoe goed ze het hebben. Die hoeven niet gehoord of gezien te worden. Niet dat het hen maatschappelijk gezien of in materieel opzicht niet goed zal gaan, maar men heeft de behoefte niet om ermee te koop te lopen.

Weerstand
Het kantelpunt is dus zo rond je veertigste. En dat wordt midlifecrisis genoemd. Maar als je het bekijkt vanuit bovenstaande is er van een crisis helemaal geen sprake.

Integendeel, ik noem het de bright side van de midlife: 
je gaat terug naar wie je ten diepste bent. 
Je gaat terug naar je missie, 
je roeping, je blauwdruk, je hart. 

Althans, áls je gehoor geeft aan de stem van je ziel! Want dat is wel de voorwaarde. Als je geen gehoor geeft, als je het bestempeld als ‘crisis’, dan wordt het pas een drama. Dan ga je weerstand bieden en dat geeft lijden (zie: Geef je verzet op). En lijden willen we niet, dus ga je automatisch overlevingsgedrag laten zien: onrust, scheiden, emigreren, kopen, kortom: op z’n kop gaan staan. En begrijp me goed, daarmee zeg ik niet dat emigreren, scheiden en een motorboot kopen per definitie foute keuzes zijn, maar je uitgangspunt moet niet ‘weerstand’ zijn. Dan pas je het verkeerd toe en dan pakt het ook verkeerd uit.

En als jij niet wil luisteren naar de stem van je hart, kan je lichaam ook nog een duitje in het zakje gaan doen: een burn-out ligt op de loer. Simpelweg omdat een burn-out (en dat kan ook voor ziekte gelden) een heel logisch en natuurlijk signaal van je lichaam is dat je de roep van je ziel té lang genegeerd hebt.

Een besluit
Je ziel spreekt: je bent afgedwaald, 
wordt het niet eens tijd om terug te komen bij jezelf? 

Wordt het niet eens tijd om te stoppen met de ratrace van pleasen,
anderen overschreeuwen,
het leven leven wat anderen voor jou bedacht hebben,
de geconditioneerde droom van de maatschappij blijven meedromen,
goedkeuring van de buitenwereld verlangen,
altijd maar druk druk druk zijn omdat je denkt dat dat nou eenmaal zo hoort,
menen dat je onmisbaar bent op die plek waar je eigenlijk nooit had moeten komen,
of waar je uitgekeken bent,
… kortom, wordt het niet eens tijd om je zielemissie te gaan ontdekken?
Om zo helemaal terug te komen bij jezelf, dichterbij je kern te komen, in je kracht te gaan staan (hier wordt deze uitgeholde term op een juiste manier gebruikt!), datgene te gaan doen waarvoor je hier gekomen bent.

Elke verandering begint met het besluit het voortaan anders te willen.

En nee, het werkt niet voor mensen die zich een onmachtig slachtoffer willen blijven voelen van het leven, anderen of omstandigheden. Ook dat is een keus.
En ja, het werkt wel als je ruimte gaat geven aan die innerlijke stem. Die ego-jassen mogen uit. Je ziel mag gevoed worden. Neem die tijd, ga die rust in, kom tot jezelf. Al rennend en schreeuwend kun je onmogelijk de stem van je ziel waarnemen. En je ziel gebruikt echt geen microfoon, maar zal zich op zijn eigen manier uitdrukken.

Hoor jij dat?
Heb jij er oog voor?
Ben jij er klaar voor?
Durf jij uit de ratrace te stappen en je leven te gaan leven zoals dat specifiek voor jou bedoeld is?
Jij, als unieke persoon, waarvan er geen tweede op deze aardbol rondloopt?
Jij, met jouw unieke blauwdruk?
Durf je gehoor te geven aan de stem van je hart?


Ik kan je verzekeren: bolwerken worden afgebroken en nieuwe werelden gaan open! Het is meer dan de moeite waard om te gaan ontdekken wie je werkelijk bent en wat je hier op deze aarde te brengen hebt.

Het is een weg vol uitdagingen 
die de ingrediënten voor jouw eigen helingsproces bevatten.
Een reis die je leidt naar heel-zijn binnen jezelf.
Een reis die je dichter bij je kern brengt.

Wacht niet tot je in een burn-out zit.
Wacht niet tot je lichaam alle genegeerde signalen omzet in een ziekte.
Wacht niet tot je 80 bent.
Maar luister nu!

Om wie jij bent.
In liefde,
Henny

Stef Bos - Dichter bij de kern

zondag 3 februari 2019

Geef je verzet op

Wanhoop als keerpunt in je leven. 
Uitzichtloosheid die tot capitulatie brengt.
Leg je wapens neer en geef het verzet tegen de realiteit op.

Dat ‘opgeven van verzet’ werd de grootste en allesbepalende omkeer in mijn eigen leven. Want door wanhoop én overgave werd ik gedwongen tot acceptatie van mijn realiteit.

En acceptatie is het sleutelbegrip,
hét essentiële ingrediënt voor welzijn en geluk.


Maakbaarheids-denken
Ik zie zoveel mensen vechten tegen het leven. Voor sommigen is het hele leven een worsteling. Ze werken keihard om tegenwicht te geven aan ongewenste omstandigheden. Continue zitten ze in de actie-modus, de oplossingsgerichte verander-modus, het verzet. Verzet tegen de realiteit: oplossingen bedenken, hulp zoeken, afleiding zoeken (en daardoor verslavingen ontwikkelen), mensen in hun omgeving proberen te veranderen, kortom, alles wordt uit de kast gehaald om de pijn af te wenden of op z’n minst te verminderen. Dit alles komt voort uit het maakbaarheids-denken. Als je meent recht te hebben op een onbezorgd leven, ben je ten diepste verongelijkt als het niet zo gaat en roept het verzet op.

Verzet kan zich ook anders uiten. Ik ken ook mensen die hun pijn koesteren, zich er volledig mee identificeren. Want, zo menen zij: ‘God pijnigt ons omdat hij ons liefheeft.’ Dus is pijn en gebrokenheid kenmerk van het ware, onafgebroken onderwerp van gesprek, hangt het zwaard van Damocles altijd boven hun hoofd en hebben ze zo hun mening over mensen die op dat moment geen lijden ervaren.
Ook dat alles valt onder verzet, namelijk: verzet tegen het leven. Dit verzet tegen het leven komt voort uit ‘aangeleerde hulpeloosheid’: ik kan er toch niks aan doen, mijn leven is in Gods hand, we zien wel hoe het loopt, het leven is immers een ‘tranendal’, ik ben slachtoffer van mijn omstandigheden.
En het klassieke huwelijksformulier wat gelezen wordt bij de kerkelijke inzegening van een huwelijk, geeft een verliefd stelletje niet veel hoop voor hun toekomst: “Aangezien de gehuwden gewoonlijk velerlei tegenspoed en kruis vanwege de zonde overkomt...” Banger kan je niet gemaakt worden voor dat dreigende zwaard! En angst leidt onherroepelijk tot extrinsieke motivatie voor het leven, het versterken van je ego (zie verderop). En daarbij leidt angst tot nog meer angst. Een selffulfilling prophecy, oftewel: wat je uitstraalt trek je naar je toe, datgene waar je bang voor bent wordt realiteit.

pijn  x  verzet  =  lijden

Pijn staat voor alles wat we onaangenaam vinden in ons leven, ook fysieke pijn. Ons werk, onze partner, onze financiële situatie, een ziekte of psychiatrische diagnose, het verlies van een dierbare, onze jeugd, ons leven in zijn geheel, kortom alles wat zich aandient, maar wat we als vervelend ervaren.

Groeipijn
De mate en aard van pijn verschilt per mens, maar een ding is zeker: zo lang als we leven zullen er momenten van pijn voorbij komen. En ten diepste willen we dat niet, roept het verzet op, bieden we automatisch weerstand, komen we in actie, gaat het ons volledig beheersen, wordt het onze identiteit.

En hier ligt de crux, want ons verzetten tegen de realiteit, de pijn zoals die is op dat moment, zorgt ervoor dat er een kloof ontstaat tussen hoe ons leven is en hoe we zouden willen dat het is. Dat zegt de formule ook: hoe groter ons verzet, hoe groter ons lijden. Hoe sterker we wensen dat onze realiteit anders is, hoe groter ons lijden. 
En verrassend genoeg laat de formule ook zien dat bij nul verzet, er geen sprake is van lijden.

pijn  x  0  =  0

Dat verklaart waarom sommige mensen in de meest erbarmelijke omstandigheden toch geluk kunnen ervaren. Mensen die verlamd in een rolstoel zitten, toch van het leven kunnen genieten. Mensen die een geliefde moeten missen, toch het leven oppakken en weer kunnen lachen. Mensen die van een uitkering rond moeten komen, toch rust en geluk uitstralen.

Zij hebben het verzet tegen de realiteit opgegeven,
de wens opgegeven dat die realiteit anders is dan dat hij is.
Dat is acceptatie.
Acceptatie is het sleutelbegrip om onze cyclus van lijden te verbreken.

Acceptatie heeft overigens niets te maken met tolerantie of iets niet meer erg vinden. Ook heeft het niets te maken met lijdelijkheid of slachtoffer-gedrag. Maar acceptatie is overgave aan het hier en nu, aan dat waar we op geen enkele manier onderuit kunnen.
Vechten tegen pijn helpt niet, je geeft het daarmee alleen maar meer kracht, meer energie. Beter is het om terug te stappen in heelheid, terug te stappen in het oog van de orkaan, als waarnemer naar jezelf te kijken vanuit dat stille middelpunt. Dat is ten diepste acceptatie. (lees: Jezelf zijn is goed genoeg)

Ook hoort bij acceptatie een diep besef dat ieder lijden een groeimogelijkheid in zich heeft. Noem het groeipijn. Zo leidt acceptatie ook naar de juiste mogelijkheden om alsnog de pijn te verminderen. Maar daarvoor is eerst acceptatie en ontspanning nodig, een openstaan voor nieuwe mogelijkheden. In plaats van uit onmacht nieuwe wegen inslaan, sta je in contact met je intuïtie en weet je als vanzelf wat de juiste weg is.
Daarbij maakt alles en iedereen deel uit van het grotere geheel. Jouw groeipijn staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een collectieve groeipijn.


Van ‘doen’ naar ‘zijn’
Van jongs af aan wordt de focus gelegd op ons gedrag. Hoe klein onze kinderen ook zijn, we complimenteren hen voor wat ze doen en voor wat ze kunnen: Wat knap dat je al een blokkentoren kunt bouwen, Goed dat je zo’n mooi cijfer gehaald hebt,…. Dit lijken onschuldige aanmoedigen om onze kinderen te motiveren, maar in feite demonstreren we: als je dingen goed doet dan zijn we enthousiast over je. In het nog onontwikkelde kinderbrein wordt dit opgeslagen als: ik word gewaardeerd op basis van wat ik doe. En daarmee is onze hang om resultaten te leveren en output-gerichtheid geboren. 

Onze intrinsieke motivatie wordt ingeruild voor extrinsieke. 

Dit zet zich door in de rest van onze jeugd en onze volwassenheid. Op school worden we becijferd voor onze prestaties, in competities aangemoedigd beter te presteren dan de rest en ook in onze latere loopbaan worden we afgerekend op onze output en resultaten. Om nog maar te zwijgen over meningen en oordelen van anderen waardoor wij ons laten leiden en ons leven vorm geven. 

Most people are other people.
Their thoughts are someone else's opinions,
their lives are mimicry,
their passions are quotations.

Oscar Wilde

Juist deze nadruk op het doe-niveau trekt ons weg van het zijn-niveau. En het gevaarlijke van deze output-gerichtheid is dat ons ego groeit. We hebben onze persoonlijkheid, ons ego nodig om onze plek in dit leven in te nemen, maar uiteindelijk draait het om onze ziel, onze intrinsieke motivatie, onze eigenheid en puurheid. En door alleen extrinsieke motivatie te stimuleren, groeien er ontelbare lagen ego-jassen om onze ziel heen, waardoor we onszelf op den duur niet meer kennen. We leven het leven wat anderen voor ons bedacht hebben. We leven op basis van de mening en beoordeling van anderen en kunnen zelf geen keuzes meer maken.

We kunnen onszelf en onze kinderen beter gaan beoordelen op dit zijns-niveau, met als streven het verbeteren van dit zijn: Je wordt blij van blokkentorens bouwen he?, Wat fijn dat je zo enthousiast bent om te leren,…. Dus met de vraag ‘hoe ervaar je het’ versterk je het zijn-niveau van je kinderen en daarmee hun identiteit. Daar krijg je evenwichtige kinderen en volwassenen van, die staan voor hun keuzes, omdat ze weten waar hun motivatie vandaan komt.

Stop met doen
Pijn hoort bij het leven. Pijn is ons gegeven om te groeien. Te groeien in zelfbewustzijn, te groeien in hart-bewustzijn, te groeien ook in wijsheid en mens-zijn. Je zou kunnen zeggen: je wordt er een mooier en gelukkiger mens van.

We kunnen pijn niet veranderen, maar wel de manier waarop we omgaan met pijn. Niet de inhoud, de mate of de frequentie van die pijn, maar wel hoe we ons innerlijk tot die pijn verhouden.


Wanhoop is een eindstation. Je kan niet meer (doen), je wilt niet meer (doen). Een punt waar je niet anders kunt dan opgeven, daar stopt het. Maar ook wanhoop heeft een doel: jou een time out geven van al je strijden en verzet. Een break waarin overgave en acceptatie hun plek kunnen innemen en een geweldige basis vormen om gewoon te zijn met wat er is.

Tijd om jezelf niet meer in de weg te zitten,
om in het stille middelpunt van de orkaan te stappen
en jouw pijn als objectieve waarnemer te bekijken.

Je bent nooit het slachtoffer van je pijn.
Je hebt altijd een keus.

Verzet geeft lijden.
Het opgeven van verzet geeft acceptatie.
Acceptatie geeft bevrijding.

En bevrijding is een keus.

Om wie jij bent,
in liefde,
Henny